W ostatnich tygodniach w polskich mediach pojawił się głośny temat tzw. „Szon Patrolu”. Zjawisko opisywane było jako nowy, niepokojący trend wśród młodzieży, polegający na fotografowaniu lub filmowaniu rówieśniczek i rówieśników, a następnie ich ośmieszaniu. Według doniesień miało to być zjawisko „masowe” i „lawinowo narastające”. Jednak rzeczywistość wygląda inaczej – i warto spojrzeć na sprawę chłodnym okiem.
Jak powstał „Szon Patrol”?
Pierwsze materiały na TikToku pokazywały młodych chłopców zakładających kamizelki z napisem „Szon Patrol”. W praktyce nie towarzyszył temu żaden spójny przekaz – była to raczej forma żartu czy autoironii, podobna do setek innych krótkotrwałych trendów, które pojawiają się i znikają na platformach społecznościowych.
Dopiero media nadały temu poważniejszy ton, interpretując całość jako nową formę hejtu wobec dziewcząt i kobiet.
Czy naprawdę doszło do hejtu?
Tu pojawia się podstawowe pytanie. Wbrew doniesieniom medialnym:
Nie ma dowodów na masowość zjawiska – wyszukiwania na Facebooku czy innych platformach pokazują brak aktywnych kont w największych miastach.
W szkołach podstawowych, które sprawdzono lokalnie, nie odnotowano zgłoszeń związanych konkretnie z „Szon Patrolem”.
Materiały opublikowane w sieci to w większości artykuły i komentarze dorosłych, a nie treści samych uczestników.
Możliwe więc, że w ogóle nie doszło do systematycznego hejtu. Jeśli nawet pojawiły się incydenty, miały one charakter jednostkowy i nie można mówić o trendzie.
Dlaczego interpretacja mediów może być błędna?
Logika okresu dojrzewania – trudno sobie wyobrazić, by nastoletni chłopcy naprawdę krytykowali koleżanki za „zbyt krótką spódniczkę”. Tego typu zachowania częściej byłyby przedmiotem żartów lub podziwu niż potępienia.
Atrakcyjność narracyjna – sam napis „Szon Patrol” brzmi jak formacja kontrolująca moralność. Media łatwo powiązały to z konserwatyzmem, religią czy polityką, budując atrakcyjną historię o „nowym braku szacunku do kobiet”.
Moralna panika – kilka filmików i zdjęć wystarczyło, by powstała ogólnopolska debata, w której trend został przedstawiony jako realne zagrożenie.
Medialne tło – walka o narrację
Nie można pominąć jeszcze jednego elementu. „Szon Patrol” był przedstawiany jako przejaw konserwatywnego dyscyplinowania kobiet – a więc łatwo wpisywał się w polityczno-światopoglądowy kontekst, szczególnie związany z poprzednim rządem i Kościołem katolickim. Tym samym temat stał się wygodnym pretekstem do uderzenia w konserwatyzm jako ideologię.
Jaki jest realny problem?
Hejt w Internecie i w szkołach istnieje – i jest poważnym zagrożeniem dla młodzieży. Ale koncentrowanie się na „Szon Patrolu” może być błędną diagnozą:
• odciąga uwagę od faktycznych form cyberprzemocy (na Messengerze, Discordzie, w zamkniętych grupach),
• tworzy wrażenie, że młodzież masowo angażuje się w akcję, która w praktyce ma znikomy zasięg,
• promuje mit zamiast realnej analizy problemów młodych ludzi.
„Szon Patrol” to najprawdopodobniej incydentalny, autoironiczny trend TikTokowy, który dzięki mediom urósł do rangi „ogólnopolskiego problemu”. Zamiast walki z prawdziwym hejtem, uwaga opinii publicznej została przesunięta na fenomen, którego skala pozostaje minimalna, a w wielu miejscach wręcz nieistniejąca.
O ile każdy hejt należy potępiać i zwalczać, o tyle tworzenie moralnej paniki wokół „Szon Patrolu” nie służy ani młodzieży, ani walce z przemocą rówieśniczą. To raczej przykład, jak z drobnego trendu można zrobić „newsa dnia” – i wykorzystać go do podsycania polityczno-światopoglądowych sporów.
Na zakończenie
Niezależnie od tego, czy „Szon Patrol” był realnym zjawiskiem, czy jedynie medialnym mitem, jedno pozostaje niezmienne: hejt w każdej formie jest złem. Nawet jeśli dotyczy pojedynczej osoby, może wyrządzić ogromną krzywdę. Dlatego każdą sytuację, w której ktoś staje się ofiarą wyśmiewania, nękania czy publicznego poniżania, trzeba traktować poważnie i reagować.
Jak radzić sobie z hejtem?
• Nie zostawaj sam/a – porozmawiaj z kimś zaufanym: rodzicem, opiekunem, nauczycielem czy przyjacielem.
• Zbieraj dowody – rób zrzuty ekranu, zapisuj wiadomości i komentarze.
• Zgłaszaj problem – w szkole (pedagogowi, wychowawcy), na platformie internetowej (TikTok, Instagram, Facebook mają systemy zgłoszeń) lub na policji, jeśli sprawa jest poważna.
Skorzystaj z pomocy specjalistów – działa bezpłatny telefon zaufania dla dzieci i młodzieży 116 111 oraz linia 800 100 100 dla rodziców i nauczycieli.
Hejt – niezależnie od skali – nigdy nie jest błahostką. Każdy młody człowiek powinien mieć pewność, że nie zostanie pozostawiony sam, gdy dotknie go krzywda.